093 Broeder Silverius – Pieter Michael van Balkom
Geboren te Oosterhout : 26-04-1889
Ingetreden : 29-04-1906
Kleine professie : 29-08-1908
Eeuwige professie : 03-09-1910
Overleden te Huijbergen : 11-04-1953
Om iets meer te weten te komen van het leven van Br. Silverius leekt het me goed “Leer en Leven” te raadplegen, waar wel enkele passages te vinden zijn over zijn persoon, bij gelegenheid van zijn 40-jarig onderwijzersschap.
Op 27 mei 1948 was het de dag dat Br. Silverius 40 jaar onderwijzer was.
Br. Clemens schrijft over hem het volgende in Leer en Leven:
Leer en Leven moet de leider van het onderwijs in de Congregatie, de lijder van de administratieve beslommeringen, die het onderwijs meebrengt, de Huybergse Minister van O.K. en W., de onbezoldigde raadsman van Zusters, Broeders en leken in West Brabant, de oud-leermeester van echte Ministers, de gezagvoeder over de Merkelbachs e.a., de vriend van referendarissen op de Pensioenraad, de schrijver van praktische pedagogische gewetensnavorsingen, de fondator van Leer en Leven huldigen, dat spreekt.
Of men in de schuchtere, enigszins spichtige jongeling,die op Oosterhoutse schoolbanken wijsheid en wetenschap opdeed, de toekomstige krachtige en grootmachtige onderwijsman vermoed zou hebben, is een vraag. Misschien heeft men het schrale kereltje van toen, geen zestig levensjaren – en een hele reeks méér – durven geven; en dat de bescheiden leerling de bekwame schoolleider van een hele Congregatie zou worden, heeft Meester Bloemzaad nooit gedroomd:
die beweerde, dat Piet van Balkom het niet tot onderwijzer zou brengen…
Hij gaf lessen in Bergen op Zoom, daar begon hij zijn carrière als schoolman. Ook in de Kerkstraat te Breda is hij werkzaam geweest.
Hierna volgde een periode van twaalf mooie jaren in Huybergen. De belangstelling van Broeder Silverius ging nog naar andere dingen uit dan naar school:
hij kweekte bloemen, hij was marketentster voor de soldaten die in de mobilisatietijd in Huybergen in kwartier lagen. Maar de school was toch zijn eigenlijk terrein; een paar jaar was Br. Silverius de man van de seminarieklas, en al was de gezondheid wankel, de studie voor de hoofdakte werd met uitstekend succes bekroond.
In 1924 werd hij geroepen om een commandopost op het Fort te Bergen op Zoon te bezetten. Als men Pastoor van Eekelen daarover hoort vertellen, moet Broeder Silverius zowat Deken, Burgemeester en Commissaris van politie tegelijk geweest zijn in dat belangwekkende stadsgedeelte. Ze zaten er daar allemaal bij hem onder: de vaders en moeders (de kinderen dat spreekt van zelf) de Geestelijken en ook geloof ik, en ook de onderwijzers. “Hij deed net of hij onze verlangens uitvoerde, maar wij deden de zijne” zo vertelde een lekenonderwijzer die onder hem met plezier heeft gediend.
Hij doceerde,(en verdiende een centje bij door zijn natuurkundelessen aan de Kweekschool te Breda, afdeling Hoofdakte), hij verzorgde zijn modellen als een waardig schoolhoofd en studeerde nog voor Frans. En het ging als gesmeerd.
De mensen mochten hem, en als je op O.L.Vrouw Hemelvaart als Broeder van Huybergen achter het beeld van O.L.Vrouw door de straten van Bergen op Zoom pelgrimeert in de buurt van de jubilaris(Br. Silverius) dan kun je uit de dichte rijen van toeschouwers wel eens een meewarige stem horen, die zegt:
“Kijk, daar loopt Br. Silverius; nou, dat is ook een oude man geworden.
Dat is nog een oude kennis van het Fort”.
Dan de Karrestraat.
De vier jaren ( 1929 – 1933), dat Br.Silverius Overste en Hoofd was, waren goede jaren, en zijn onderdanen, zijn personeel, zijn leerlingen met hun ouders en Mr. Smit c.s. zagen geen van allen Br. Silverius’ graag vertrekken, toen hij in 1933 tot Vicaris van de Congregatie werd gekozen.
Het Directeurschap van Ste Marie was met het Vicariaat verbonden.
Voor Broeders en jongens was hij de Directeur, en de ouders die aan het Instituut hun kinderen toevertrouwden, bewaren aan zijn zorg een dankbare herinnering.
In 1939 was het Directoraat van de functie van Vicaris gescheiden:
Br. Silverius werd uitsluitend de man van het onderwijs: in dit ambt staat hij met al onze leerkrachten in contact, al wordt dit zeer bemoeilijkt door steeds wisselende pensioensgrondslagen, fictieve diensttijden en salarisnormen.
Daaronder zucht Br. Silverius en het zichten wordt brommen als de modellen niet op tijd binnenkomen en het werk zich daardoor vlak voor de uiterste termijn van verzending op onmogelijke wijze opstapelt. .
Maar de geest ging onder de cijfers niet verloren. Deze schoolman met hart en ziel heeft warme belangstelling behouden voor het gevarieerde bedrijf van opvoeding en onderwijs. Naar het eerste gaat zijn voorliefde; de eeuwigheid gaat immers boven de tijd. Maar de tijd heeft voor ons volgens Gods beschikking een onmisbare waarde voor de eeuwigheid; dáárom is een goed verzorgd onderwijs in de schatting van Br. Silverius van het allerhoogste belang. Hij kent de eisen die gesteld moeten worden; hij kent de methodes; en de adviezen die hij geeft inzake onderwijskwesties zijn die van een vakman, omdat ze berusten op inzicht, ervaring en grote liefde. In het Hoofdbestuur van de Bredase K.O.B. worden deze adviezen zeer gewaardeerd.
Br. Silverius was niet alleen onderwijzer, maar ook religieus en het laatste op de eerste plaats Religieus opvoeder, dat is zijn eretitel, en ik weet wel dat die hem liever is dan welke andere titel ook.
Bij het overlijden van Broeder Silverius stond in de krant het volgende:
BROEDER SILVERIUS OVERLEDEN
Broeder Silverius, lid van het Hoofdbestuur der Congregatie van Huybergen, is na een kortstondig ziekbed in het Algemeen Burgergasthuis te Bergen op Zoom overleden.
Weinigen zullen aan dit bericht zonder meer voorbijgaan, want de overledene geboot in onderwijskringen en daarbuiten een grote bekendheid. Hij was de man van de onderwijswetten, wiens adviezen vaak onontbeerlijk bleken.
In het hoofdbestuur van de K.O.B. in het bisdom Breda had Broeder Silverius een raadgevende stem namens de religieuzen, samen met Broeder Venantius uit Oudenbosch. Hij was ook lid van enkele onderwijscommissies in Breda.
Broeder Silverius bereikte de leeftijd van 64 jaar. Hij vocht al lang met een zwakke gezondheid, maar tot het laatst toe bleef hij de volle last dragen van zijn omvangrijke taak. De dood rukte hem midden uit zijn werk.
De nu overledene, die uit Oosterhout geboortig is – hij heette Pieter van Balkom – kreeg zijn opleiding tot broeder-onderwijzer aan de St. Franciscuskweekschool, toen die nog in Bergen op Zoom was gevestigd.
Na in enkele plaatsen ervaring te hebben opgedaan voor de klas, zag hij zich in 1924 benoemd tot hoofd van de jongensschool aan het Lourdesplein te Bergen op Zoom. In 1929 werd hij Overste en schoolhoofd in de Karrestraat te Breda en in 1933 werden zijn grote capaciteiten velledig erkend met zijn benoeming tot directeur van het Instituut te Huybergen en tot Vicaris van de Congregatie.
Zes jaar lang is hij directeur gebleven. Daarna wijdde hij zich volledig aan het werk dat hem uit hoofde van zijn vicariaat toeviel.
In 1951 trad hij af als vicaris. Maar tot het laatst toe bleef hij lid van het hoofdbestuur en….de grote man van het onderwijs.
Als zodanig vooral zullen de Broeders van Huybergen hem missen.
De vele oud-leerlingen van Br. Silverius hebben aparte herinneringen aan de tijd, dat hij voor de klas stond. Zij zullen hem met niet minder waardering gedenken.
Enkele grepen uit een schrijven van Rector G. Vermolen, bij gelegenheid van het 40_jarig onderwijzersjubilee van Br. Silverius:
” Br. Si1verius maakte de opbloei mee van ons katholiek onderwijs, leefde daarin diep begrijpend mee en ha~ daarin een flink aandeel.
Hij maakte het mee, hoe wij allengs aan de neutrale school ontgroeiden om te komen hopen1ijk binnenkort tot de volkomen uitgroei van de volwaardige katholieke school. Om enigszins te typeren voor de jongeren, hoe het eenmaal was. Ik persoonlijk kreeg mijn schoolopvoeding voornamelijk van mijn vader z.g. en in Huybergen twee jaar van Br. Aloysius, de fait en Tout en Algemene Overste, die voor Instituut en Congregatie zo ontzaggelijk veel gedaan heeft…. beide als klasgenoten opgeleid en gevormd op…de neutrale rijkskweekschool in ’s Bosch. Heel gewoon toen….
Br. Si1verius is, al was in zijn kinderjaren de toestand al wat verbeterd, ook leerling geweest van de openbare school. Ook heel gewoon in onze gewesten toen nog…Maar al was de toestand, er was na veel te doen zowel in de opleiding der leerkrachten als in het geheel der leermiddelen………….
Zo staat de jubilaris voor me als een pionier die praktisch meehielp aan de grondslagen van ons Katholiek onderwijs. …..
En zo is Br. Silverius de man van de onderwijzers in onze Congregatie.
als leider en voorbeeld, maar daartoe meen ik andere en betere krachten geschikt om dat te belichten.
Het ligt m.i. meer op mijn weg hier, hem te doen zien als de man van de lekenonderwijzers: van die van onze scholen, maar ook van die uit het hele bisdom, ze1fs tegenstand kan een bewijs zijn van begrip van zijn invloed, al is die tegenkanting, ik weet het zeker, zeer zeldzaam.
Reeds als hoofd wist Br. Si1verius zich gerespecteerd, neen meer, bemind te maken bij de lekenleerkrachten. Niet door hen in het gevlei te komen. Hij wist op tijd de waarheid te zeggen – maar hij bezat de gave van lachend de waarheid te zeggen. Hij wist als hoofd ook met de leken mee te leven. Een dezer getuigde me:” Wat ons hoofd Br. Silverius bij ons zo sterk sympathiek maakt, is zijn meeleven met ons gezin……
Dat meeleven, die belangstelling bracht ook uiteraard mee, dat Br. Silverius echt collegiaal met hen wist om te gaan……..
Verder gaat de brief over de grote invloed die er van Br. Silverius uitging en dat men grote waarde hechte aan zijn oordeel. Hij was een gezien adviseur bij alle instanties.