219 Br. Emmanuel Petrus Compiet
Geboren te Hengstdijk : 20-09-1895
Ingetreden : 23-05-1914
Eerste professie : 13-05-1915
Eeuwige professie : 24-08-1918
Overleden te Huijbergen : 07-05-1983
Mijn tafelgenoot, Br. Emmanuel, was een paar dagen niet opgekomen. Hij was wat verkouden, had geen eetlust, zakte nog meer door de knieën en zocht overal steun. Het kaarsje raakte opgebrand, leek het wel, al weet je het met zo een taaie man nooit. Die vecht zich er wel weer bovenuit. De ziekenbroeder hield hem boven om het verstoorde evenwicht te herstellen. Door te weinig voedsel en verkeerd pillengebruik was de toestand van de suikerpatiënt er niet beter op geworden.
Op zaterdag 7 mei heeft zich het afbraakproces in versneld tempo voltooid. In de middaguren was alles nog normaal zoals de laatste paar dagen. Hij had zelfs flink vocht opgenomen. Over het Sacrament der Zieken was wel gesproken, maar dat was nog niet aan de orde. Na het avondmaal ging de ziekenbroeder kijken. Van verre hoorde hij het gepiep van de slecht afgestelde radio. Hij schrok ervan, hoe de patiënt ineens achteruit gegaan was, deze man was stervende. Tussen zes uur en half zeven heeft zich daarna alles afgespeeld, bedienen, wachtend bidden, een snel omhoog kruipende en stokkende ademhaling. Precies half zeven is Br. Emmanuel Compiet overleden, 87 jaar oud.
Hij was een Zeeuw uit het plaatsje Hengstdijk, geboren op 20 september 1895.
In 1914 trad hij in de Congregatie en hij werd geprofest, tijdelijk op 13 mei 1915 en in 1918 eeuwig. Hij was onderwijzer, die ook nog de akte Wiskunde L.O. behaalde. Maar kort is hij in Nederland werkzaam geweest: in Huijbergen 5 jaar, als leraar op de Kweekschool 7 jaar en in Amsterdam als overste 4 jaar. Toen volgde zijn benoeming tot missie-overste op 1 oktober 1930. Daar op Kalimantan, vooral in Pontianak en Nyarumkop, heeft zijn leven zich voor het grootste deel afgespeeld. Enkele keren is hij teruggeweest naar Nederland voor verlof, maar ook om deel te nemen aan de kapittels, waar hij de belangen van de Missie moest behartigen. Over de zware oorlogsperiode in het interneringskamp hoef ik niet veel te vertellen. Dat hebben we al bij verschillende broeders gehoord. Niemand van hen sprak er graag over, maar we weten, dat bij allen bepaalde wonden van deze tijd zijn overgebleven. Hoe Emmanuel dit alles heeft verwerkt, is niet zo bekend. Hij was daar ook niet zo mededeelzaam over, of het moet zijn, dat hij eens aanhaalde, hoe hij een of andere Jap te pakken heeft genomen. Want dat probeerde hij, en niet alleen in het kamp. Ook medebroeders zouden er verhalen over kunnen vertellen.
Tot 1966 is hij in Indonesia geweest, en 30 jaar was hij de grote leider, de organisator van het onderwijs en het missiewerk op de plaatsen waar de broeders gingen werken. Mgr. Tarcisius van Valenberg noemde hem een bekwame, ijverige en actieve man die recht door zee ging.
Na zijn repatriëring heeft hij nog bijna 17 jaar in Nederland gewoond, in de huizen van Amsterdam, Amstelveen en de laatste twee jaar in Huijbergen. De gebreken van de oude dag begonnen zich duidelijker aan te dienen, zodat hij meer verzorging nodig had. Langzamerhand deed hij afstand van alles: zijn hobby van het puzzelen en prijzen winnen, de plantjes op zijn kamer, al of niet aangevuld vanuit de gang, en zijn papieren en boeken. Steeds was hij aan het opruimen, want al die rompslomp gaf maar extra zorgen.
Alleen zijn piepende radio werd nog gebruikt, alhoewel ook steeds minder. Of hij voldoende opgeruimd had naar eigen inzicht, weten we niet, maar veel is er in elk geval niet overgeschoten. Alles heeft hij opgebruikt, tot zijn laatste krachten toe en dat nog sneller, dan we hadden verwacht. Oud worden gaat vanzelf, zei hij. Maar oud zijn valt niet altijd mee. Het was een last voor hem, en hij besefte, dat hij anderen met zijn toestand ook wel eens problemen bezorgde.
Hij toonde dan zijn bezorgdheid over het vele werk dat zijn verzorgers hadden en of ze dat wel vol zouden kunnen houden. Veel uren bracht hij door op zijn kamer, slapend in zijn stoel met de radio net niet goed afgestemd. Ook in zijn laatste uren heeft hij blijkbaar nog geprobeerd het nieuws te volgen om het verder te vertellen aan bezoekers, of wie het horen wilde.
Het is niet meer nodig geweest, want de dood heeft hem verrast, die zich niet. makkelijk liet verrassen, door niets of niemand. In de weekendliturgie hoorden we de lezing uit het Boek der Openbaring over de stad op de berg, het nieuwe Jeruzalem. Moge Br. Emmanuel de eeuwige plaats van licht en vreugde zijn. binnengegaan en er deel hebben aan de stralende heerlijkheid van God.
Br. Karel