IM348 Br. Ewald Merkx

  • Geboren te Haaren (NB):  25 juni 1926
  • Ingetreden:   27 januari 1947
  • Eerste professie:  15 augustus 1948
  • Eeuwige geloften:  15 augustus 1951
  • Overleden te Huijbergen:    21 juli 2014
  • Begraven te Huijbergen:   26 juli 2014

Samen kijken we dankbaar terug op zijn mooi en dienstbaar leven dat 88 jaar geleden begon in het gezin van vader Marinus Josephus Merkx en moeder Wilhelmina Kuipers. Een warm gezin waar ook zijn tweede moeder in haar lange leven een belangrijke bijdrage aan heeft gegeven. Een gezin ook waar ondanks de beperkte middelen plaats was voor anderen. Ik denk hierbij aan een Amsterdamse student die in een moeilijke en bedreigende periode als onderduiker in hun gezin met zeven kinderen een veilig onderdak vond. In dit gezin maakt hij kennis met een diep christelijk geloof, een natuurlijke eenvoud en aandacht voor anderen, maar ook met de humor van zijn vader die ook de zijne werd.

Met deze bagage trad hij op 20 jarige leeftijd toe tot de congregatie en legde anderhalf jaar later zijn tijdelijke geloften af, gevolgd door zijn eeuwige professie in 1951. Het was een tijd met een totaal andere manier van denken, en wijze van geloofsbeleving dan nu. Hij was betrokken inde voorbereiding van de vernieuwingskapittels,maar  wel op zijn eigen manier, nuchter en dicht bij de ervaarbare realiteit. Met een zeker gemak heeft hij uiterlijke zaken en gewoonten los kunnen laten maar zich tegelijkertijd laten inspireren door de H. Schrift en het voorbeeld van Maria. De lessen die hij in Singkawang aan de novicen gaf gingen vooral over de bijbel, en op een tekening van een boek, behorende bij het oefenwoord “boek” van de Baba leermiddelen, stond het Weesgegroet in het Frans gedrukt op een opengeslagen pagina.

061 29 a St. Jansschool, klassefoto 4e klas met Br. Ewald

In 1964 laat hij de Clemensschool- West achter zich, vertrekt samen met de broeders Alexandro en Sarto naar Indonesië, en begint als leraar op het klein seminarie van Nyarumkop terwijl hij zich tegelijkertijd nog bekwaamde in het Indonesisch. Een aantal jaren was hij ook Novicemeester in Singkawang, een taak die hij combineerde met aantal lessen op drie middelbare scholen in Singkawang, en het ontwikkelen van de Baba-leermiddelen. Praktisch als hij was werd er wel het een en ander gecombineerd; tijdens zijn godsdienstles aan de was er praktijkbegeleiding voor de godsdienstlessen die zij gaven, een ook verleenden zij hand en spandiensten voor het gebruiksklaar maken van Baba.In zijn besluitvorming speelde zijn intuïtie een grote rol, waardoor in het regionaal bestuur, waar hij deel van uitmaakte, wel eens verschil van mening kon ontstaan.

In PontEWALD_002ianak was hij van 1981 tot 1992 vooral betrokken bij school bestuurlijke zaken zoals o.a. het coördineren van de basisscholen, maar hij beperkte zich niet tot kantoorwerk. Hij gaf les op de SMA, met vioollessen bevorderde hij het muziekonderwijs, en zorgde voor de goede gang van zaken op het studenten internaat Sepakat. Bovendien ontwikkelde hij de leermiddelen voor aanvankelijk lezen verder en ontwierp een klassikaal bord dat door een grote meubelfabriek in Pontianak uitgevoerd werd.

De eerste letterdoos was van hout en gemaakt door een timmerman in Singkawang, dank zij zijn onverzettelijkheid en zijn gevoel voor details werd de doos in de loop der jaren verfijn f met een handig slotje en rubberen pootjes die de doos veiliger stapelbaar maakten. Zijn praktisch inzicht en de manier waarop hij kinderen wist te boeien kwamen indrukwekkend aan het licht als hij een groepje onderwijzers oefende in het gebruik van de leermiddelen Baba. Niet minder indrukwekkend waren de reizen die hij aflegde om hen in hun afgelegen schooltjes te bereiken, o.a. op Kalimantan, Papua, Flores en Timor. Met zijn oprechte eenvoud en een gezonde dosis zelfvertrouwen wist hij van de gouverneur van Timor zelfs een chauffeur met auto te krijgen voor zijn tocht over het eiland.

Uiteindelijk, na een lange weg via uitgevers en goedwillende raadgevers kreeg hij het vertrouwen van de katholieke nationale uitgerij “Kanisius” in Jogyakarta. Deze heeft niet alleen de leermiddelen Baba uitgegeven maar ook zijn zangbundeltje met oefenliedjes voor de blokfluit en een stripverhaal voor kinderen “De tijger met de witte botten”.

In Jogya waar hij van 1992 tot 2009 verbleef gaf hij muziekles en Engels in het noviciaat, was overste van het studiehuis Alverna, gaf blokfluitles aan enkele studenten en bezocht jaren lang iedere vrijdag een weeshuis met een dertigtal oorlogswezen uit Oost-Timor in Bandung, nabij Wonosari, om heb, dikwijls met assistentie van studerende medebroeders leesles te geven en te leren blokfluiten. Dit internaat lag enkele tientallen kilometers buiten de stad in het kalkgebergte, maar een schokkende stoffig hete bus kon hem niet weerhouden.

Saudara tua berpamitan
Saudara tua berpamitan

Heel lang heeft hij een van en goede conditie mogen genieten. Zo maakte hij jarenlang in de namiddag met zijn oude Nederlandse Gazelle, regelmatig tochtjes van tientallen kilometers, waar zelfs jongere broeders die met hem meereden hijgend van thuis kwamen.  Alhoewel hij daar zeker niet ongevoelig voor was, maar hij deed gewoon wat hij vond dat hij moest doen, zonder zichzelf  als norm te stellen voor anderen. Zelfs in Pontianak waar hij van 2009 tot 2014 woonde fietste hij naar het noviciaat van de zusters van Asten om muziekles en Engels te geven. Toen de provinciaal, na meerdere ziekenhuisopnames, hem sterk ontried dit te blijven doen was hij diep teleurgesteld.

Kerkhof van de broeders in Huijbergen

Zo hebben we hem mogen leren kennen als een dienstbare gelijkmoedige medebroeder, toegankelijk voor jong en oud met een verrassend gevoel voor humor, enerzijds mild en zachtaardig maar tegelijk ook steeg en vasthoudend als het om zaken ging die hij werkelijk van belang vond.

Ontmoeting na de begrafenis

Wij zijn dankbaar dat hij in het beleven van zijn roeping zichzelf heeft kunnen ontplooien ten dienste van anderen, samen met onze broeders in deze congregatie. Al zijn familieleden, vrienden en bekenden willen we dankbaar zijn voor hun belangstelling en aandacht die hem in deze dienstbaarheid hebben bevestigd.     br. bram